KIBRISI TARİH BOYUNCA YÖNETEN DEVLETLERİ

Hititler ve Mısır : Kıbrıs, Tunç Çağı’nda Hititler ve zaman zaman Mısır’ın etkisi altına girmiştir. Adanın en eski şehirlerinden biri olan Enkomi, bu dönemin ticari merkeziydi. Kıbrıs’ın çeşitli yerlerinde yapılan kazılar, Enkomi ve diğer bazı yerlerde Geç Tunç Çağı’nda (MÖ 1650-1050) büyük ölçekli bir metalurji faaliyetinin arttığını ortaya koymuştur.

Asurlular ve Persler : Asurlular, adayı kısa süre kontrol ettikten sonra Persler uzun süre hâkimiyet kurmuştur. Ada bu dönemde satraplık sistemi ( Satraplık, ülkenin eyaletlere bölünmesinin ardından ortaya çıkan her bir parçaya verilen bir isimdir. Ülkenin daha kolay yönetilmesi için bu yöntem seçilmiştir.) ile yönetilmiştir.

Antik Yunan – Helenistik Dönem : Büyük İskender’in Persleri yenmesiyle Kıbrıs, Helenistik kültürün etkisine girmiştir. Soli, Salamis gibi şehirlerde Yunan mimarisi ve kültürü gelişmiştir.

Roma ve Bizans Dönemi : Roma İmparatorluğu, Kıbrıs’ı M.Ö. 58’de ele geçirdi. Hristiyanlığın yayılması da bu dönemde başladı. Aziz Barnabas’ın bu dönemde faaliyet gösterdiği düşünülmektedir. Sonrasında Bizans kontrolüne geçen ada, dini ve idari merkez hâline geldi.

Haçlılar ve Lusinyan Krallığı : III. Haçlı Seferi sırasında İngiltere Kralı Aslan Yürekli Richard, adayı ele geçirdi. Sonrasında Kıbrıs, Fransız kökenli Lusinyan Hanedanı yönetiminde bir krallık hâline geldi. Latin kilisesi ve Avrupa etkisi arttı.

Venedik Cumhuriyeti : Lusinyanlardan sonra ada Venediklilere geçti. Venedikliler adayı 1489-1571 yılları arasında yönettiler. Bu dönemde surlar, limanlar güçlendirildi. Ancak Osmanlı tehdidine karşı koyulamadı.

Osmanlı İmparatorluğu : 1571’de Lala Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu adayı fethetti. Kıbrıs, bir sancak olarak Osmanlı’ya bağlıydı. Ada’da vakıflar kuruldu, camiler inşa edildi, toplumda Müslüman nüfus arttı.

İngiliz Sömürgesi : 1878’de Osmanlı’dan geçici olarak alınan ada, 1914’te tamamen İngiltere egemenliği altına aldı.1925’te resmi sömürge hâline geldi. Kıbrıslı Türkler ve Rumlar arasında siyasi ayrışma bu dönemde keskinleşti.İngiltere’nin dini ve kültürü nedeniyle, ancak aynı zamanda İngilizlerin de adayı bir noktada Yunanistan’a devredeceği umudu nedeniyle olumlu karşılasalar da, bu görüş yıllar içinde değişti.

Kıbrıs Cumhuriyeti : 1960’ta Türkiye, Yunanistan ve İngiltere’nin garantörlüğünde bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti kuruldu. Ancak kısa sürede toplumlar arası çatışmalar başladı. 1963’te Kıbrıslı Türkler devlet yönetiminden dışlandı.Etnik açıdan bölünmüş ada , 
her ikisi de NATO ortağı olan ancak birçok konuda anlaşmazlık yaşayan Yunanistan ve Türkiye arasında sürekli bir gerginlik kaynağı.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti : 1974 Barış Harekâtı sonrası kuzeyde Türk yönetimi oluştu. 1983’te KKTC ilan edildi. Bugün yalnızca Türkiye tarafından tanınmaktadır. Adanın güneyinde ise Kıbrıs Cumhuriyeti AB üyesi olarak varlığını sürdürmektedir.Ancak Kıbrıslı Rumlar, adanın bölünmesini resmileştiren ve adada kalıcı bir Türk askeri varlığına yönelik bir tehdit olarak gördükleri iki devletli bir anlaşmayı desteklemiyor

Yazar: Yiğithan Balcı